مواد و روش ­ها: در این مطالعه جهت مقایسه مدل الگوریتم ­های MDC ،MD ،ML در  پنج کلاس در بازه­ ی زمانی 1987 و 2021 از تصاویر ماهواره­­ای لندست 5 و 8 استفاده شد و برآورد ارزیابی دقت مدل­ ها با استفاده از ضریب صحت کلی، ضریب کاپا، دقت تولیدکننده، دقت کاربر، خطای اضافه، خطای حذف انجام گردید.یافته ها: نتایج این پژوهش نشان داد با تغییر کاربری اراضی به مناطق مسکونی بازه ­ی 2021 نسبت به سال 1987، نه تنها به زمین­ های کشاورزی آسیب وارد شده؛ بلکه سبب تغییر در بستر حوضه مورد مطالعه نیز شده است. با تغییر بستر رودخانه کاهش دبی سیلاب در خروجی حوضه صورت می ­گیرد که به­ دلیل تغییر و تصرف بستر رودخانه عرض حوضه کمتر می­ شود در نتیجه ظرفیت عبور سیلاب کمتر گشته و سیل را تشدید می­ کند.نتیجه گیری: بر مبنای یافته های تحقیق می توان عنوان کرد که مساحت اراضی کشاورزی (از 35/44 به 2/80) و آبی (از 40/39 به 7/91) سال 1987 نسبت به سال 2021 کمتر شده و مساحت مناطق مسکونی سال 1987 نسبت به سال 2021 (از 0/08 به 3/12) بیشتر گردیده است که ناپایداری در بین کاربری ­های محدوده مورد مطالعه را به­ همراه داشته است. چنین تغییر و تحولاتی علاوه بر این‏ که می ­توانند اثرات منفی بر محیط‏زیست و منابع طبیعی حوضه میداوود- دالون داشته باشند. باعث گسترش خطرات و خسارات ناشی از بلایای طبیعی مانند طغیان رودخانه­ و سیلاب خواهند شد. همچنین با مقایسه ضریب صحت کلی و ضریب کاپا، برای سال 1987، الگوریتم حداکثر احتمال با ضریب صحت کلی (33/34) و ضریب کاپا (0/13) و برای سال 2021 الگوریتم فاصله ماهالانویی با ضریب صحت کلی (55/29) و ضریب کاپا (0/45)، دقت بالاتری نسبت به سایر روش ­ها داشته ­اند.نوآوری و کاربرد نتایج: تغییرات کاربری اراضی صورت گرفته باعث پراکندگی نامناسب کاربری اراضی (اراضی دیم، مراتع، منابع آبی) و مناطق انسانی شده است، به گونه ­ای که قسمتی از محدوده حوضه، در اثر رشد فیزیکی شهر دچار تغییر کاربری شده است.

AbstractHeavy metals are among the most suitable indicators for assessing pollution in soil and water resources due to their long-term persistence in the environment and toxic characteristics, which often pose significant challenges. The aim of this study was to investigate heavy metal contamination in soil across forest, rangeland, agricultural, and residential land uses in the Vaz watershed. For this purpose, 47 soil samples from all land uses and one riverbed sediment sample from the watershed outlet were collected. After drying, the samples were sieved through a 63-micron mesh and transferred to a laboratory for elemental concentration analysis using ICP-MS. The concentrations of chromium (Cr), manganese (Mn), iron (Fe), nickel (Ni), copper (Cu), zinc (Zn), arsenic (As), cadmium (Cd), mercury (Hg), and lead (Pb) were analyzed. Contamination indices—including the contamination factor (CF), degree of contamination (Cd), modified degree of contamination (mCd), geo-accumulation index (Igeo), enrichment factor (EF), and ecological risk index (ERI)—were applied to evaluate sediment quality across different land uses. Results indicated that urban (residential) land use exhibited the highest values for both the contamination factor (CF) and geo-accumulation index (Igeo), followed by agricultural, forest, and rangeland land uses, respectively. Based on the degree of contamination (Cd), rangeland showed very low contamination, forest and agricultural land uses had moderate contamination, and residential land use displayed high contamination. However, the modified degree of contamination (mCd) revealed very low contamination levels for forest, rangeland, and agricultural land uses, and low contamination for residential areas.

مدل سازی آب زیرزمینی به عنوان راه کاری برای کنترل و مدیریت منابع آب زیرزمینی می باشد. در مدل های ریاضی، بارش یکی از پارامترهای اساسی در محاسبات بیلان آب زیرزمینی محسوب می گردد. یکی از نقاط ضعف مدل های ریاضی استفاده ی این مدل ها از مقادیر بارش دوره ی واسنجی برای پیش بینی آینده می باشد. . در این راستا استفاده ی تلفیقی از مدل های ریاضی و استوکستیک می تواند اقدامی مؤثر در جهت کاهش خطای پیش بینی مدل های ریاضی باشد. در این مطالعه مدل ریاضی آبخوان میداوود-دالون با استفاده از کد MODFLOW در محیط نرم افزار GMS کالیبره و صحت سنجی شد. هم چنین برای مدل سازی بارش منطقه از روش باکس_جنکینز روی داده های بارش 34 ساله ایستگاه باران سنجی میداوود استفاده گردید. براساس نتایج به دست آمده مدل SARIMA(1, 0, 0)(0, 1, 1)12 به عنوان بهترین مدل برای پیش بینی بارش انتخاب شد. به منظوربررسی نتایج، مدل ریاضی صحت سنجی شده منطقه برای 12 ماه با دو سناریوی بارش شامل روش کلاسیک و روش تلفیقی اجرا گردید. نتایج نشان داد تلفیق مدل های ریاضی و استوکستیک باعث بهبود نتایج مدل های ریاضی و کاهش خطای RMSE به میزان 83/0 گردید.

کیفیّت آب سطحی، یکی از معیارهای مهمّ تعیین سلامت حوضه آبخیز است؛ به گونه ای که تغییرات آن، تعیین کنندة وضعیّت سلامت و در نتیجه، پایداری جوامع محیطی و انسانی است. با توجّه به اینکه در دهة اخیر، بر اثر مصرف بیش از حدّ منابع آب و آلودگی، این متغیّر حیاتی دچار تغییر شده است؛ بنابراین، اطّلاع از وضعیّت آن در سال های آتی می تواند نقش مهمّی در برنامه ریزی محیطی و پایداری جغرافیای انسانی داشته باشد. حوضة آبخیز طالقان واقع در استان البرز، یکی از مناطقی است که دچار این تغییرات شده است. در پژوهش حاضر، با استفاده از اطّلاعات ایستگاه هیدرومتری گلینک و مقادیر 10 پارامتر کیفیّت آب (کلسیم، منیزیم، اسیدیته، سدیم، مجموع موادّ انحلالی، هدایت الکتریکی، کلر، سولفات، پتاسیم، سولفات و بیکربنات) در سال های (1395-1369)، وضعیّت سلامت این حوضه با استفاده از مدل برنامه ریزی بیان ژن، مورد ارزیابی قرار گرفت. داده های سال های (1384-1369)، (1392-1385)، (1395-1393)، به ترتیب، به عنوان دادة آموزش، آزمون و بررسی میزان خطا در نظر گرفته شد و حداقل یک سال آبی از مهر 1396 تا پایان شهریور 1397، به عنوان داده های پیش بینی با استفاده از الگوریتم به میزان میانگین همبستگی87/0 و ریشه میانگین مربعات خطا 003/3 میلی گرم در لیتر برازش داده شد. داده های مورد استفاده، به دو صورت نرمال شده و واقعی مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد با استفاده از آموزش صورت گرفته در مدل، می توان مقادیر متغیّرهای کیفیّت آب سطحی حوضة آبخیز طالقان را از راه بررسی الگوی داده ها با دقّت قابل قبولی پیش بینی کرد. در مجموع، دقّت مدل، زمانی که داده ها نرمال سازی شده اند، به نسبت داده های واقعی به طور متوسّط به میزان 10/0 در مقادیر R2 کمتر بوده است.

پژوهش حاضر باهدف شناسایی فلور، تعیین شکل های زیستی و انتشار جغرافیایی گونه های گیاهی اراضی مرتعی حوزه آبخیز توتکابن – داماش انجام شد. به منظور مطالعه فلورستیک،گونه­های گیاهی در سال 1399-1400 جمع آوری و با استفاده از منابع موجود شناسایی، سپس تیره، شکل زیستی، پــراکندگی جغرافیــایی تعیین شد. تعداد 159 گونه گیاهی متعلق به 104 سرده و 36 تیره از گیاهان آوندی شناسایی شد. مهم ترین تیره های گیاهی ازنظر تنوع گونه ای به ترتیب تیره Poaceae با 30گونه، Asteraceae با 16 گونه، Fabaceae با 15 گونه و Brassicaceae با 9 گونه بودند. طبقه بندی گیاهان بر اساس شکل زیستی نشان داد که بیش­ترین شکل زیستی، مربوط به همی­کریپتوفیت­ها با 84 گونه (83/52 %)، سپس ژئوفیت­ها و تروفیت­ها هر یک با 33 گونه (75/20 %) و درنهایت کامفیت­ها با 9 گونه (66/5) است. ازنظر پراکندگی جغرافیــایی به ترتیب عناصر چنـد­ ناحیـه­ای (%75/20)، اروپـا-سـیبری (%86/18)، اروپا-سیبری، ایرانی-تورانی، مدیترانه­ای (46/14)، ایرانی-تورانی (%94/11)، اروپا-سیبری، ایرانی-تورانی (%94/11)، جهان­وطن (%43/9)، اروپا-سیبری، مدیترانــه­ای (%17/8)، ایرانی-تورانی، مدیترانه­ای (%4/4) در منطقه حضور داشتند. بررسی وضعیت حفاظتی گونه­های شناسایی شده حضور دو گونه در معرض خطر انقراض و نادرLilium ledebori ، Fritillaria kotschyana و یک گونه آسیب­پذیر Convolvulus cantabrica را نشان داد. تنوع زیستی غنی و حضور گونه های با­ ارزش ژنتیکی بالا، لزوم حفاظت و مدیریت این زیستگاه طبیعی را آشکار می نماید.

هیدروژئومورفولوژی یکی از شاخه های جغرافیای طبیعی است که به مطالعه اشکال ناهمواری های ناشی از عمل آب می پردازد. شناخت عوامل هیدروژئومورفولوژیک و عملکرد آنها در حوضه آبریز خیرآباد در راستای شناخت و مدیریت محیط در این حوضه، اهمیت زیادی دارد. منطقه مورد مطالعه از زیر حوضه های رودخانه زهره در استان کهگیلویه و بویراحمد و از زیر حوضه های، حوضه آبریز خلیج فارس محسوب می شود. رودخانه خیرآباد تنها رودخانه اصلی و جاری در شهرستان گچساران (در قسمت شمال شرقی حوضه) می باشد و از به هم پیوستن شاخه های فرعی و متعددی (غالبا به صورت رودخانه های فصلی) از ارتفاعات شمالی و شمال شرقی، شرقی و جنوبی منطقه سرچشمه می گیرد و در نهایت به رودخانه زهره در شهرستان کهکیلویه می پیوندد.از اهداف این پژوهش تحلیل نقش پدیده های هیدروژئومورفولوژی درتعیین قابلیت های حوضه و بیان راهکارها و کاربری های منطقه در چهارچوب محدودیت ها و قابلیت ها به منظور استفاده منطقی از منابع موجود می باشد. در این پژوهش از روش حوضه ای استفاده شده است. بررسی عوامل فیزیوگرافی، هیدرولوژی، ژئومورفولوژی، زمین شناسی، آب و هواشناسی، خاک و پوشش گیاهی و بررسی های میدانی در حوضه، نقش بارز آب های جاری در تکوین و توسعه اشکال ژئومورفولوژی موجود در حوضه را نمایان می سازد.